Gdy zbliża się koniec roku kalendarzowego, wielu inwestorów zaczyna myśleć o podatkach, budżecie i tym, co zrobić, by rok zamknąć w możliwie najlepszej kondycji finansowej. To także doskonały moment, by spojrzeć w przyszłość — i właśnie dlatego warto rozważyć Indywidualne Konto Emerytalne (IKE) oraz Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE) — narzędzia, które pozwalają nie tylko odkładać środki, ale robić to mądrze, strategicznie i z korzyścią podatkową dla osoby myślącej jak inwestor, a nie tylko jak „oszczędzający na emeryturę”.
Inwestuj z perspektywą i ulgą podatkową
IKE i IKZE bywają przez wielu traktowane jako „konto emerytalne”- coś, co się uruchamia dopiero na wiele lat przed końcem kariery zawodowej. Tymczasem dla inwestora znaczenie tego typu kont jest znacznie szersze. W przypadku IKE, jeśli spełnimy warunki ustawowe (wpłaty przez co najmniej 5 lat, wiek 60 lat albo 55 w przypadku wcześniejszych uprawnień emerytalnych), zyski kapitałowe są zwolnione z 19 % podatku od zysków kapitałowych (tzw. podatek Belki). A to oznacza, że wszystkie środki, które uzyskamy dzięki wzrostowi wartości inwestycji – pracują w pełni dla nas, zamiast być częściowo redystrybuowane do fiskusa. Z kolei IKZE działa odwrotnie — korzyść pojawia się wcześniej: wpłaty można odliczyć od podstawy opodatkowania w rozliczeniu PIT, co w praktyce oznacza, że w roku składki możemy zapłacić niższy podatek. Dopiero przy wypłacie środków obowiązuje zwykle ryczałt 10 %.
Dla kogo, co i jak?
Dobór IKE lub IKZE zależy od indywidualnej sytuacji zawodowej, podatkowej
i oszczędnościowej. Pracownik-etatowiec, który nie korzystał dotychczas z większych ulg, może znaleźć większy sens w IKE — szczególnie jeśli chce postawić na długofalowy horyzont i skorzystać z pełnego zwolnienia z podatku Belki. Z kolei przedsiębiorca lub osoba samozatrudniona, której dochód jest wysokiego poziomu, może mieć większy sens z IKZE — bo właśnie dla nich przewidziano wyższy limit wpłat (w 2025 r. dla osób prowadzących działalność gospodarczą limit IKZE wynosi 15 611,40 zł) oraz wymierną ulgę podatkową już dziś. Znamienne jest to, że wiele osób świadomych finansowo łączy oba konta — IKE i IKZE — by budować portfel zrównoważony pod względem podatków, czasu i celu.
Limity na rok 2025 – działaj świadomie
W 2025 roku limity wpłat zostały określone oficjalnie w obwieszczeniu Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej: dla IKE roczny limit wynosi 26 019 zł (źródło: https://www.gov.pl/web/rodzina/ike-limit-wplat), a dla IKZE wynosi 10 407,60 zł — przy czym dla osób prowadzących działalność gospodarczą limit IKZE wynosi 15 611,40 zł. (źródło: https://www.gov.pl/web/rodzina/ikze-limit-wplat).
To istotny wskaźnik — ponieważ środki niewpłacone w danym roku nie przechodzą automatycznie na rok kolejny. Innymi słowy: jeśli w tym roku nie wykorzystasz limitu, tracisz część potencjalnych korzyści.
Ile można zyskać i dlaczego warto zacząć teraz
Symulacje świadczą jasno: jeśli regularnie (np. 500 zł miesięcznie) odkładamy środki na IKE przy założeniu średniej rocznej stopy zwrotu 6 % przez 25 lat, końcowy kapitał może przekroczyć 300 000 zł. A przy tym bez konieczności zapłaty podatku Belki. W przypadku IKZE – wpłata roczna na poziomie limitu oraz odliczenie podatku może oznaczać oszczędność podatkową rzędu kilku tysięcy złotych rocznie (w zależności od stawki podatkowej). W warunkach wysokiej inflacji i niestabilności gospodarczej to nie jest już tylko “konto emerytalne” – to element strategii inwestycyjnej, element budowania własnego „skarbu”, który będzie pracował przez lata.
Działaj dziś, myśl jutro
Końcówka roku to doskonały moment, by podjąć decyzję. Wpłata na IKE lub IKZE jeszcze
w listopadzie lub grudniu pozwala wykorzystać tegoroczny limit, a środki od razu zaczynają pracować – czy to w funduszach akcyjnych, zrównoważonych czy nawet w formie papierów lub ETF-ów (jeśli produkt to przewiduje). Im wcześniej zaczniemy, tym większy efekt procentu składanego i dłuższy horyzont. Nie odkładaj „na później”, bo czas działa na korzyść inwestora, nie na korzyść odkładacza.
Sprawdź, ile możesz zyskać:
Kontekst rynkowy
System IKE i IKZE funkcjonuje w Polsce już od dwóch dekad. Indywidualne Konta Emerytalne zostały wprowadzone w 2004 roku, a Indywidualne Konta Zabezpieczenia Emerytalnego – osiem lat później, w 2012 roku. Ich celem od początku było zachęcenie Polaków do samodzielnego i długoterminowego oszczędzania na przyszłość, z wykorzystaniem ulg podatkowych.
Zgodnie z danymi Komisji Nadzoru Finansowego zawartymi w raporcie „Informacja o stanie rynku emerytalnego w Polsce na koniec 2024 r.”, w kraju prowadzono około 964,6 tys. rachunków IKE, na których zgromadzono 22,8 mld zł aktywów, oraz 593,1 tys. rachunków IKZE z aktywami przekraczającymi 12,1 mld zł. Łącznie oznacza to ponad 1,5 mln rachunków IKE i IKZE.
Różnica w skali aktywów wynika m.in. z tego, że IKE działa od ośmiu lat dłużej niż IKZE, ale obydwa produkty rozwijają się dynamicznie – w ostatnich latach liczba kont i wartość wpłat systematycznie rośnie. Coraz więcej osób traktuje te rozwiązania nie jako „dodatkową emeryturę”, lecz jako element długoterminowej strategii inwestycyjnej i narzędzie optymalizacji podatkowej.
(Źródło: Komisja Nadzoru Finansowego, „Informacja o stanie rynku emerytalnego w Polsce na koniec 2024 r.”, KNF.gov.pl)

